سواپ نرخ بهره: نرخ par و ارزش‌گذاری
در IRS استاندارد، پرداختکننده نرخ ثابت K با اسمی N در برابر دریافت‌کننده نرخ شناور (مثلاً ۳/۶م SOFR) پرداخت میکند؛ هر دو پای روی همان اسمی محاسبه و خالص‌سازی می‌شوند. ارزش سواپ در شروع، صفر است و نرخ ثابتی که این را تضمین میکند نرخ par نامیده میشود: K* = (DF₀ − DFₙ)/A + s که در آن A = Σ αᵢ·DFᵢ (آنویتی تخفیف‌خورده) و s اسپرد پای شناور است. بعد از عقد قرارداد، با حرکت منحنی، ارزش سواپ برای پرداختکننده ثابت = A×(K* − K)×N تغییر میکند. حساسیت به نرخ همان PV01 است: تغییر ارزش برای شیفت موازی ۱ بی‌پ — معیار استاندارد مدیریت ریسک نرخ.
سواپ ارزی و TRS: مبادله بازارها
سواپ ارزی (Cross-Currency) سه جریان دارد: مبادله اصل در شروع، پرداخت بهره دورهای دو ارز، و بازمبادله اصل در پایان (معمولاً با نرخ ثابت اولیه). کاربرد اصلی: شرکت با اعتبار ارزان در یک بازار، تأمین مالی به ارز دیگر با پوشش کامل نرخ و ارز. سواپ سهام یا TRS درآمد کل سهام/شاخص (قیمت + سود) را در برابر نرخ تأمین + اسپرد میچرخاند: دارنده سبد، بدون تحویل سهام، درآمد کل را می‌گیرد و طرف مقابل (پرایم‌بروکر) موقعیت واقعی را نگه می‌دارد — ابزار استاندارد سبدگذاران برای暴露 لحظه‌ای و کنترل نقدشوندگی.
مثال عددی: IRS سه‌ساله ۱۰۰ میلیون
- منحنی تخفیف: DF(۱)=۰٫۹۶۰، DF(۲)=۰٫۹۲۲، DF(۳)=۰٫۸۸۵؛ پرداخت سالانه (α=۱) و بدون اسپرد شناور.
- A = ۰٫۹۶۰ + ۰٫۹۲۲ + ۰٫۸۸۵ = ۲٫۷۶۷.
- نرخ par: K* = (۱ − ۰٫۸۸۵)/۲٫۷۶۷ = ۴٫۱۶٪.
- شرکتی که K = ۴٫۵٪ می‌پردازد، در شروع ارزش سواپش برای دریافت‌کننده ثابت = ۱۰۰M × (۴٫۵٪ − ۴٫۱۶٪) × ۲٫۷۶۷ = +۰٫۹۴M.
- نرخ‌ها ۲۵ بی‌پ بالا می‌رود: PV01 ≈ ۲٫۷۶۷×۱۰⁻⁴×۱۰۰M ≈ ۲۷٬۶۷۰ به سود پرداختکننده ثابت.
نتیجه: سواپِ با نرخ par ارزش صفر دارد؛ هر فاصله از نرخ par در شروع و هر حرکت منحنی بعد از آن، ارزش را بین دو طرف جابه‌جا میکند — و PV01 همان زبان اندازه‌گیری این جابه‌جایی است.
سواپ OTC ریسک طرف مقابل دارد: ارزش مثبت برای شما یعنی «طلب شما» و در شکست طرف، بخشی از آن می‌سوزد. در بازار حرفه‌ای این ریسک با CSA و وثیقه دورهای مهار میشود؛ در مدل‌های آموزشی (مثل ابزار پلتفرم) صریحاً حذف میشود و باید در تفسیر لحاظ گردد.